Όλοι έχουμε έναν θείο που, κάθε φορά που πετυχαίνει την ταινία “Της κακομοίρας” στην τηλεόραση, φωνάζει: «Άσε το Netflix, κι έλα να σου δείξω τι θα πει σινεμά». Και κάπου εκεί, η παλιά ελληνική ταινία ξεδιπλώνει όλο της το μεγαλείο: αθάνατες ατάκες, πληθωρικοί χαρακτήρες, άχαστο χιούμορ, δράμα με ψυχή, και μουσική που μιλάει στην ψυχή σου.
Αν οι παλιές ελληνικές ταινίες ήταν φαγητό, θα ήταν παστίτσιο από τη γιαγιά. Δεν είναι γκουρμέ, αλλά σε χτυπάει εκεί που χρειάζεται: στην καρδιά.
Της κακομοίρας (1963)
Ο Ζήκος δεν ήταν απλώς μπακαλόγατος. Ήταν η ψυχή της μικρομεσαίας ελληνικής κοινωνίας. Καυστικό χιούμορ, σκηνικά που έγιναν meme πριν καν υπάρξουν τα memes, και μια σκουληκαντέρα που γράφτηκε στην κινηματογραφική ιστορία. Αν δεν έχεις γελάσει μ’ αυτήν την ταινία, πήγαινε κατευθείαν στον καρδιολόγο.
Η κάλπικη λίρα (1955)
Μια λίρα αλλάζει χέρια και με κάθε πέρασμα ξετυλίγεται κι ένα ανθρώπινο δράμα. Ο Τάκης Μιχαηλίδης σκηνοθετεί με άποψη, οι ερμηνείες τσακίζουν κόκαλα (Αλέκος Αλεξανδράκης, Ίλια Λιβυκού, Βασίλης Λογοθετίδης), και το σενάριο είναι διαχρονικά γλυκόπικρο. Από τις λίγες ελληνικές ταινίες που παντρεύουν τόσο πετυχημένα κοινωνική κριτική και λυρισμό.
Μια ζωή την έχουμε (1958)
Ο Λάμπρος Κωνσταντάρας σε ρόλο φοροεισπράκτορα που θέλει να ζήσει λίγο πριν τον καταπιεί η ρουτίνα. Ρομαντισμός, ασπρόμαυρο μελαγχολικό φως και ένας Γιώργος Τζαβέλλας που απογειώνει την έννοια της «δραματικής κωμωδίας». Αν το ελληνικό σινεμά είχε «feel-good αλλά και λίγο ψυχανάλυση», θα ήταν αυτό.
Βοήθεια! Ο Βέγγος φανερός πράκτωρ 000 (1967)
Ό,τι και να πεις για τον Βέγγο είναι λίγο. Εδώ, όμως, κάνει τον δικό του «Θου-Βου», μπαίνοντας στην καρδιά του κινηματογραφικού αυτοσχεδιασμού και στήνοντας μια κωμωδία που δεν χαρίζεται ούτε στον εαυτό της. Πιο γρήγορη από τον ήχο, πιο αυθεντική από τον Bond. Η ταινία που έπρεπε να διδάσκεται σε σχολές κινηματογράφου και… ψυχολογίας.
Τα κόκκινα φανάρια (1963)
Μια γειτονιά του Πειραιά, πέντε γυναίκες, μία πραγματικότητα. Ο Βασίλης Γεωργιάδης σκηνοθετεί με δύναμη και σιωπές, και οι ερμηνείες είναι απλώς αφοπλιστικές. Μια ταινία που δεν τη βλέπεις απλώς, τη νιώθεις. Στο βλέμμα της Τζένης Καρέζη, στη σιωπή της Ειρήνης Παππά, στον πόνο και την αξιοπρέπεια. Υποψήφια για Όσκαρ και δικαίως. Απόδειξη ότι ο παλιός ελληνικός κινηματογράφος δεν ήταν μόνο χαχανητά και χορούς.
Ο δράκος (1956)
Νουάρ made in Ομόνοια. Ο Ντίνος Ηλιόπουλος, σε έναν ρόλο κόντρα σε όλα, υποδύεται έναν ανθρωπάκο που μπλέκει στην πιο υπαρξιακή περιπέτεια του ελληνικού σινεμά. Ο Κούνδουρος σκηνοθετεί με ατμόσφαιρα που θυμίζει Καραγάτση και Χίτσκοκ μαζί. Μια από τις πρώτες «καταραμένες» ελληνικές ταινίες, και από τις λίγες που παραμένουν το ίδιο σύγχρονες όσο και cult.
Η δε γυνή να φοβήται τον άνδρα (1965)
Ένας γάμος δοκιμάζεται, το τραπέζι στρώνεται κάθε μέρα στις 2, αλλά η Αθηνά (Μάρω Κοντού) έχει άλλα σχέδια. Ο Γιώργος Κωνσταντίνου στο ρόλο του ξεροκέφαλου άντρα που τρώει τα μούτρα του. Ρετρό, ρομαντικό και γεμάτο ατάκες που πέρασαν στην αιωνιότητα.
Συνοικία το όνειρο (1961)
Ένα από τα πιο κοινωνικά αιχμηρά φιλμ του παλιού ελληνικού κινηματογράφου, με σκηνοθέτη τον Αλέκο Αλεξανδράκη και φόντο τη φτώχεια της Δραπετσώνας. Νεαροί με όνειρα, έρωτες χωρίς αύριο και μια κοινωνία που σε παγώνει με την αδιαφορία της. Ποιητικό, αλλά και ωμό, με τον Νίκο Κούρκουλο να φλέγεται μέσα σε ένα ασπρόμαυρο τοπίο που δεν έχει happy end, αλλά έχει αλήθεια.
Φωνάζει ο κλέφτης (1965)
Ο Ντίνος Ηλιόπουλος σε μια απ’ τις πιο “έξυπνες” κωμωδίες του παλιού ελληνικού σινεμά. Πολιτική σάτιρα, κοινωνική ειρωνεία, και ένας πρωταγωνιστής τόσο δειλός που τον αγαπάς από την πρώτη σκηνή.
Η Νεράιδα και το παλικάρι (1969)
Όταν η Αλίκη Βουγιουκλάκη φοράει κρητική φορεσιά και κάνει επανάσταση στον έρωτα, ξέρεις ότι κάτι επικό θα συμβεί. Οικογενειακές βεντέτες, απαγορευμένος έρωτας και τοπία που μυρίζουν τσικουδιά. Η χημεία με τον Παπαμιχαήλ πιάνει κορυφή, το soundtrack έχει μείνει στην ιστορία και η ατάκα “Από πότε οι νεράιδες βγαίνουν στη στεριά;” παίζει ακόμα στα memes. Το ελληνικό Ρωμαίος και Ιουλιέτα… με μαντινάδες.
Γιατί βλέπουμε ακόμα παλιές ελληνικές ταινίες;
Γιατί δεν είναι απλώς “παλιές”. Είναι γλυκά προβλέψιμες, ανθρώπινες, γεμάτες μουσική, αξέχαστους χαρακτήρες και “τη φωνή της γιαγιάς από την κουζίνα”. Μπορείς να τις δεις με τη μαμά σου, με φίλους, ακόμα και χωρίς παρέα, και να νιώσεις ζεστασιά.Σε έναν κόσμο που αλλάζει συνεχώς, αυτές οι ταινίες μένουν ακίνητες σαν αγκαλιά. Και κάθε φορά που βλέπεις για 87η φορά τη Βουγιουκλάκη να λέει “Καλέ κύριε καθηγητά!”, νιώθεις σαν να γύρισες σπίτι.